شعاع دلالت روايات 1 . تفصيل ميان شبههء حكمى و موضوعى بر خلاف نظر اخبارگرايان ، روايات استصحاب - هرچند در مورد شبههء موضوعى وارد شده است - با اطلاق و عموم خود شبهات حكمى را نيز در بر مىگيرد ، به‌ويژه آنكه بيشتر آنها در مقام تعليل بوده ظاهرش آن است كه تعليق حكم بر يقين از آن جهت است كه يقين مىباشد و بنابراين شمول آن نسبت به شبههء حكمى از باب تمسك به علّت منصوص است ، افزون بر آنكه مورد روايت محمد بن مسلم ، شبههء موضوعى نيست . الانصاف ان الأخبار الاستصحاب من قوة الإطلاق و الشمول ما يجعلها ظاهرة فى شمولها للشبهة الحكمية ، و لا سيما ان أكثرها وارد مورد التعليل و ظاهرها تعليق الحكم على اليقين من جهة ما هو يقين . فيكون شمولها للشبهة الحكمية حينئذ من باب التمسك بالعلة المنصوصة . على ان رواية محمد بن مسلم المتقدمة عامة لم ترد فى خصوص الشبهة الموضوعية . فالحق شمول الأخبار للشبهتين . 2 . تفصيل ميان شك در مقتضى و رافع الف . مقصود از مقتضى و مانع : مقصود از مقتضى ، نفس استعداد مستصحب و قابليت آن براى بقا است ، خواه اين قابليت از خود دليل فهميده شده باشد يا از بيرون . بنابراين ، مراد از شك در مقتضى ، شك در قابليت خود مستصحب براى بقا و استمرار است . و مراد از شك در رافع ، شك در وجود چيزى است كه مستصحب را با آنكه استعداد براى بقا دارد ، برمىدارد .